द गोल्डन टच

लेखक : नॅथनिएल हॉथॉर्न

लेखकाविषयी : Nathaniel Hawthorne

नॅथनिएल हॉथॉर्न हे त्यांच्या महान साहित्यकृती ‘द स्कार्लेट लेटर’ साठी जगप्रसिद्ध आहेत. ते एकोणिसाव्या शतकातील एक नामवंत अमेरिकन लेखक होते. त्यांचा जन्म १८०४ साली झाला आणि १८६४ साली त्यांचे निधन झाले. ठोस आणि प्रभावी नैतिक संदेश देणाऱ्या लघुकथांसाठी ते विशेष ओळखले जातात.

मानवी स्वभावातील लोभ, गर्व, स्वार्थ आणि दुर्बलता यांचे चित्रण करणे ही हॉथॉर्न यांची खासियत होती. त्याचबरोबर, प्रेम, दयाळूपणा आणि साधेपणा हे पैसा किंवा सत्तेपेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहेत, हा संदेश त्यांच्या कथांमधून स्पष्टपणे मिळतो.

त्यांच्या सर्वच कथा अर्थपूर्ण आहेत. त्यांपैकी The Golden Touch ही कथा ग्रीक पुराणकथेतील राजा मिडास याच्या आख्यायिकेवर आधारित असून, लोभ आणि त्याचे परिणाम यांविषयी एक अत्यंत प्रभावी धडा देते.

द गोल्डन टच – सविस्तर सारांश

(अतिशय सोप्या आणि मानवी भाषेत)

राजा मिडास आणि सोन्यावरील त्याचे अमर्याद प्रेम

राजा मिडास हा अतिशय श्रीमंत राजा होता. जगातील इतर कोणत्याही राजापेक्षा त्याच्याकडे अधिक सोने होते. त्याचा राजवाडा टेबल, खुर्च्या, कप, ताटे आणि विविध सजावटीच्या वस्तूंनी भरलेला होता. अगदी लहानसहान वस्तूसुद्धा सोन्यासारखी चमकत असे.

तरीही राजा मिडास समाधानी नव्हता. जितके अधिक सोने त्याच्याकडे होते, तितकेच अधिक सोने त्याला हवेसे वाटत होते. त्याच्या मते, सोन्याशिवाय जीवनात खरे सुख नाही. तो अनेक तास आपला खजिना पाहण्यात आणि सोन्याची नाणी मोजण्यात घालवीत असे. हळूहळू सोन्यावरील त्याचे प्रेम अतिरेकी लोभात बदलले. माणसे, भावना आणि जीवनातील साधे आनंद यांपेक्षा सोन्याला तो अधिक महत्त्व देऊ लागला.

मेरीगोल्ड – निरागस मुलगी

राजा मिडासला मेरीगोल्ड नावाची एक छोटी मुलगी होती. ती अतिशय निरागस, सौम्य आणि प्रेमळ होती. वडिलांप्रमाणे तिला सोन्याचे आकर्षण नव्हते. तिला फुले, सूर्यप्रकाश, पक्षी आणि निसर्ग यांचे मनापासून प्रेम होते.

मेरीगोल्ड अनेकदा बागेत खेळत असे आणि फुलांनी स्वतःला सजवत असे. ती आपल्या वडिलांवर खूप प्रेम करत असे आणि त्यांच्यासोबत वेळ घालवण्याचा प्रयत्न करत असे. पण राजा मिडास नेहमी आपल्या सोन्यातच गुंतलेला असे. तो मुलीवर प्रेम करत असला, तरी लोभाने आंधळा झाल्यामुळे तिचे खरे महत्त्व त्याला उमगले नाही.

गूढ पाहुण्याचे आगमन

एका दिवशी राजा मिडासच्या राजवाड्यात एक अनोळखी पाहुणा आला. प्रत्यक्षात तो देव वेशांतर करून आलेला होता. राजा मिडासने कधीकाळी त्या देवाच्या एका अनुयायावर दया दाखवली होती. त्यामुळे देव त्याच्यावर प्रसन्न झाला होता.

देवाने राजा मिडासला बक्षीस देऊ केले आणि त्याला हवे ते मागण्याची संधी दिली. हा त्याच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा क्षण होता. तो ज्ञान, आरोग्य किंवा आनंद मागू शकला असता; पण त्याच्या लोभी मनात फक्त सोन्याचाच विचार होता.

क्षणाचाही विचार न करता त्याने अशी इच्छा व्यक्त केली की तो ज्या वस्तूला स्पर्श करेल ती वस्तू सोन्यात बदलावी. देवाने त्याला सौम्यपणे सावध केले; पण राजा मिडास ऐकायला तयार नव्हता. अखेरीस देवाने त्याची इच्छा पूर्ण केली.

गोल्डन टचचा आनंद

देव निघून जाताच राजा मिडासने आपल्या नव्या शक्तीची परीक्षा घ्यायला सुरुवात केली. त्याने खुर्चीला स्पर्श केला आणि ती चमकदार सोन्यात बदलली. फुलाला हात लावताच ते सोन्याचे गुलाब बनले. तो ज्या वस्तूला स्पर्श करी, ती क्षणात सोन्यात बदलू लागली.

राजा मिडास आनंदाने आणि गर्वाने भरून गेला. आपण जगातील सर्वात श्रीमंत आणि सुखी मनुष्य आहोत, असे त्याला वाटू लागले. तो मोठ्याने हसू लागला आणि आपल्या चातुर्याचे कौतुक करू लागला. त्या क्षणी त्याला फक्त सोने आणि आनंदच दिसत होते; पण आपल्या इच्छेमागे दडलेला धोका त्याच्या लक्षात आला नाही.

भूक आणि पहिली भीती

काही वेळाने राजा मिडासला भूक लागली. तो जेवायला बसला; पण जसा त्याने भाकरीला हात लावला, ती सोन्यात बदलली. फळे सोन्याची झाली आणि कपातील पाणीही द्रवरूप सोन्यात बदलले.

आता राजा मिडासला खरी समस्या समजली. तो ना खाऊ शकत होता ना पिऊ शकत होता. हळूहळू त्याच्या मनात भीती निर्माण झाली. ज्याला तो वरदान समजत होता, तो गोल्डन टच आता शापासारखा वाटू लागला.

सर्वात मोठा तोटा – मेरीगोल्ड सोन्यात बदलते

तेवढ्यात मेरीगोल्ड आपल्या वडिलांकडे धावत आली. ती त्यांना दुःखी आणि घाबरलेले पाहून त्यांना धीर द्यायला आली होती. काहीही विचार न करता राजा मिडासने तिला मिठीत घेतले.

त्याच क्षणी मेरीगोल्ड सोन्याच्या पुतळ्यात बदलली. ती थंड आणि निर्जीव झाली. राजा मिडास स्तब्ध आणि असहाय्य उभा राहिला. हा त्याच्या आयुष्यातील सर्वात वेदनादायक क्षण होता. आपल्या लोभामुळे आपण खरोखर ज्या गोष्टीवर प्रेम करत होतो, तीच नष्ट केली आहे, हे त्याला उमगले.

पश्चात्ताप, अश्रू आणि आत्मबोध

राजा मिडास मनापासून रडू लागला. आता त्याला सोन्याचा तिरस्कार वाटू लागला. सोन्यामुळे खरे सुख मिळत नाही, आणि प्रेम व कुटुंब हे सोन्यापेक्षा कितीतरी अधिक मौल्यवान आहेत, हे त्याला कळले. त्याने देवाकडे प्रार्थना केली आणि क्षमायाचना केली.

आयुष्यात पहिल्यांदाच राजा मिडासला खरा पश्चात्ताप झाला. त्याचे हृदय पूर्णपणे बदलून गेले.

उपाय आणि शापाचा अंत

देव पुन्हा प्रकट झाला आणि दुःखी राजावर दया आली. त्याने राजा मिडासला नदीकाठी जाऊन आपल्या हातांवरील सोन्याची शक्ती धुवून टाकण्यास सांगितले. राजा मिडास तत्काळ नदीकडे धावला आणि हात धुतले.

गोल्डन टच नाहीसा झाला. तो घरी परतला तेव्हा मेरीगोल्ड पुन्हा जिवंत झाली. शाप संपला.

बदललेला राजा आणि नवे जीवन

राजा मिडासने आपल्या मुलीला प्रेमाने आणि काळजीपूर्वक मिठी मारली. त्या दिवसापासून तो साधे आणि आनंदी जीवन जगू लागला. त्याला आता सोन्याचे प्रेम राहिले नाही. प्रेम, निसर्ग आणि मानवी नाती यांचे खरे मूल्य त्याने ओळखले.

तो अधिक शहाणा आणि दयाळू राजा बनला.

कथानैतिक (Moral of the Story)

लोभ विनाशाकडे नेतो.
खरे सुख संपत्तीत नसून प्रेमात आहे.