सर्वात सोप्या आणि स्पष्ट भाषेत मराठीत स्पष्टीकरण (Change the Voice)
व्याकरणामध्ये वाक्यांचे अनेक प्रकार आहेत. एकाच वाक्याला वेगवेगळ्या प्रकारे बोलले अथवा लिहिले जाते. इंग्रजी व्याकरणात Change the Voice (कर्तरी–कर्मणी प्रयोग) हा एक वेगळा पण खूप महत्त्वाचा भाग आहे.
Change the Voice म्हणजे वाक्याचा अर्थ न बदलता, त्या वाक्याचे रूप बदलणे.
✅ Voice चे प्रकार
Voice चे दोन प्रकार आहेत:
Active Voice (कर्तरी प्रयोग)
Passive Voice (कर्मणी प्रयोग)
🔍 “Voice” म्हणजे काय?
वाक्यातील Voice आपल्याला हे सांगतो:
काम कोण करत आहे? (Doer / कर्ता)
काम कोणावर होत आहे? (Receiver / कर्म)
सोप्या शब्दांत:
Voice म्हणजे काम करणारा कोण आणि काम ज्याच्यावर होत आहे तो कोण—हे दाखवणारी रचना.
✨ Active Voice (कर्तरी प्रयोग)
✅ Active Voice म्हणजे काय?
वाक्य Active Voice मध्ये असते जेव्हा:
Subject (कर्ता) काम करतो
Subject सक्रिय (active) असतो
🧠 रचना (Structure)
Subject + Verb + Object
📌 उदाहरणे
Ram writes a letter.
She sings a song.
The boy kicked the ball.
इथे:
Ram / She / The boy → काम करतात
म्हणून ही वाक्ये Active Voice मध्ये आहेत.
✨ Passive Voice (कर्मणी प्रयोग)
✅ Passive Voice म्हणजे काय?
वाक्य Passive Voice मध्ये असते जेव्हा:
Subject वर काम होते (तो काम स्वीकारतो)
लक्ष कामावर असते, काम करणाऱ्यावर नाही
🧠 रचना (Structure)
Object + helping verb + past participle (V³) + by + subject
📌 उदाहरणे
A letter is written by Ram.
A song is sung by her.
The ball was kicked by the boy.
इथे:
काम करणारा कमी महत्त्वाचा
काम/क्रिया अधिक महत्त्वाची
म्हणून ही वाक्ये Passive Voice मध्ये आहेत.
🔁 Voice का बदलतात?
आपण Voice बदलतो कारण:
लेखन formal (औपचारिक) दिसते
लक्ष परिणाम/कामावर द्यायचे असते
news reports मध्ये
scientific writing मध्ये
exams मध्ये
👉 अर्थ तोच राहतो, फक्त वाक्याचा प्रकार/रचना बदलते.
✅ Active Voice → Passive Voice (Step-by-step)
हे हळूहळू आणि स्पष्ट शिकूया.
🔹 Step 1: Subject–Verb–Object ओळखा
उदा: Aditya writes a letter.
Subject → Aditya
Verb → writes
Object → a letter
🔹 Step 2: Object ला नवीन Subject करा
A letter ………
🔹 Step 3: Verb बदलून योग्य form वापरा
योग्य helping verb: is / am / are / was / were / has been / will be इ.
मुख्य क्रियापदाचा past participle (V³) वापरा
A letter is written
🔹 Step 4: “by + subject” जोडा
A letter is written by Ram.
✅ Passive तयार!
🧾 Tense नुसार उदाहरणे
🕒 Present Tense
Active: She writes a letter.
Passive: A letter is written by her.
🕒 Past Tense
Active: He wrote a story.
Passive: A story was written by him.
🕒 Future Tense
Active: They will complete the work.
Passive: The work will be completed by them.
👤 Pronouns (सर्वनाम) बदलणे (खूप महत्त्वाचे)
Voice बदलताना pronouns सुद्धा बदलतात.
| Active | Passive |
|---|---|
| I | me |
| we | us |
| he | him |
| she | her |
| they | them |
उदा:
Active: She helps me.
Passive: I am helped by her.
❌ “by” कधी वापरत नाही?
काम करणारा (doer) जर:
माहित नसला (unknown)
महत्त्वाचा नसला (unimportant)
सहज समजत असेल (obvious)
तर “by” टाकत नाही.
उदा:
Active: Someone stole my bag.
Passive: My bag was stolen.
🔄 Passive → Active Voice (उलटी प्रक्रिया)
Steps:
“by” नंतरचा doer शोधा
त्याला Subject बनवा
Verb योग्य रूपात बदला
जुना subject object करा
उदा:
Passive: The work was done by the teacher.
Active: The teacher did the work.
🌼 Common Mistakes (सामान्य चुका)
❌ चुकीचा helping verb वापरणे
❌ V³ (past participle) विसरणे
❌ pronouns न बदलणे
❌ अर्थ बदलणे
👉 नेहमी आधी tense तपासा.
⭐ Final Summary (लक्षात ठेवण्यासाठी)
Active Voice → Subject काम करतो
Passive Voice → Subject वर काम होते
Active मधील Object = Passive मधील Subject
Verb नेहमी V³ मध्ये जातो
अर्थ बदलत नाही
🧩 Sub-types (वाक्याच्या प्रकारानुसार)
1️⃣ Assertive (साधे विधान)
Active: He opens the door.
Passive: The door is opened by him.
2️⃣ Interrogative (प्रश्नार्थक)
Active: Did she write a letter?
Passive: Was a letter written by her?
👉 प्रश्न प्रश्नच राहतो.
3️⃣ Imperative (आज्ञा/विनंती)
Active: Close the door.
Passive: Let the door be closed.
4️⃣ Negative (नकारार्थक)
Active: He did not break the glass.
Passive: The glass was not broken by him.
❌ कोणती वाक्ये Passive होत नाहीत?
ज्या वाक्यात object नसतो, ती वाक्ये Passive मध्ये बदलता येत नाहीत.
उदा:
He sleeps.
She runs fast.
👉 इथे object नाही, म्हणून Passive शक्य नाही.
✅ खूप सोपा निष्कर्ष
| Type | अर्थ |
|---|---|
| Active → Passive | कामावर लक्ष |
| Passive → Active | करणाऱ्यावर लक्ष |